Archiefstuk van het jaar 2016

keuze A – Grenzen aan vrijheid

Archief Delft 14-108 fo 33 Doopboek klein

Ons land was tot ver in de negentiende eeuw betrokken bij de slavenhandel. Pas in 1838, toen slavernij op Nederlandse bodem werd afgeschaft,  waren slaven die in ons land voet aan wal zetten automatisch vrij. Tot dan waren zij voor hun vrijlating afhankelijk van de welwillendheid van hun meesters. In 1794 werd in de Remonstrantse kerk te Delft een voormalige slavin gedoopt. Zij was door haar meester mee naar Nederland gebracht. De Kerkenraad ‘vindende in haar een godsdienstig en eerlijk gemoed, te edel om langer in ene onchristelijke slavernij te leven’, zette alles op alles en wist haar gedoopt te krijgen.

 

keuze B – Grenzen aan kennis 

???????????

Het archief van de Weeskamer van Delft werd in 1618 zwaar getroffen toen het stadhuis afbrandde. In 1536 was het hele archief al verwoest bij een stadsbrand. Van de eerste jaren na 1536 hebben we slechts een fragment van een naamlijst maar uit de latere jaren van die eeuw tot 1618 zijn meer stukken bewaard gebleven. Deze gehavende papieren zijn na de brand van 1618 van de Markt opgeraapt en samengebonden om geraadpleegd te kunnen worden en in de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn ze gerestaureerd en geïndiceerd.

 

keuze C – Grenzen aan kennis 

Archief Delft 1-594 fo 225 klein

In de loop der jaren zijn er veel theorieën geopperd over de locatie van het Straatje van Vermeer. Die wezen onder andere naar de Voldersgracht, de Oude Langendijk en de Nieuwe Langendijk. De kunsthistoricus dr. F. Grijzenhout wees in 2015 echter naar de Vlamingstraat 40-42. Hij raadpleegde niet eerder hiervoor onderzochte archiefbronnen, waaronder de rekening van de ontvanger van het kaai- en diepgeld, 1667-1668. Dat bleek een sleutelstuk te zijn want op folio 224v vond hij de zeldzame omstandigheid van twee poorten naast elkaar tussen twee huizen in, waarbij een van die huizen op naam stond van Ariaentgen Claes, een tante van Johannes Vermeer.

 

keuze D – Grenzen aan reisvrijheid

Archief Delft 598-1054 Paspoort klein

Een paspoort was oorspronkelijk een vrijgeleide voor diplomaten of gezanten, waarbij de persoon die een dergelijk document kreeg de garantie kreeg dat hij veilig door het gebied van degene die het verstrekte kon reizen. De Delftenaar en oud-militair Johannes de Jongh kreeg in 1806 een militair paspoort van een onhandig groot formaat, ondertekend door de commandant van zijn bataljon van het Bataafse leger, waarin verklaard werd dat hij aan zijn militaire verplichtingen had voldaan. Het paspoort geeft een uitgebreid signalement van de drager: oud 25 jaar, blond haar en blonde wenkbrauwen, blauwe ogen, met middelmatige neus en mond en ronde kin, ‘blozend’ uiterlijk.

 

keuze E – Grenzen trekken

Archief Delft 151-363 Hof van Delft klein

Bij de oprichting van het Koninkrijk der Nederlanden werd een idee uit de Franse tijd overgenomen: de invoering van het kadaster. Hiertoe moesten eerst de grenzen tussen de verschillende gemeenten worden bepaald. Maar de landmeters die de grenzen tussen Hof van Delft en de omliggende gemeenten moesten vaststellen, kwamen tot de conclusie dat de territoria zo verstrengeld waren, dat zij de grenzen niet konden vaststellen. Daarom werd besloten tot een totaal andere indeling van de gemeenten. Een goed voorbeeld: bezat Hof van Delft voorheen de helft van de Voordijkshoornse polder, na 1826 kreeg het die hele polder.