Aanwinst! De varkensmarkt op de Burgwal door Emil Rizek

257460
De varkensmarkt op de Burgwal, door Emil Rizek. (inv. nr. 257460)

Onlangs heeft Stadsarchief Delft een bijzondere gouache kunnen verwerven met als voorstelling de varkensmarkt in Delft.

De Collectie Beeld en Geluid van het archief werd getipt dat het schilderij – dat niet te boek stond als een voorstelling in Delft – in Den Haag werd geveild.

 

Het vrij pasteus geschilderde werk in gouache is van de hand van de Oostenrijkse kunstenaar  Emil Rizek  (1901-1988) en geeft een levendige impressie van de handel in varkens op de Burgwal in de eerste helft van de twintigste eeuw.

 

 

Zowel de gouache van Rizek als de onlangs verworven aquarel van Van Mastenbroek zijn te bezichtigen op de Open Dagen op 9 en 10 september in het nieuwe gebouw van het Stadsarchief aan de Gantel in Den Hoorn.

De context maakt deze aanwinst heel interessant. Enkele jaren geleden verwierf Archief Delft een grote gouache van de schapenmarkt op de Burgwal.

110952
Schapenhandel op de Burgwal door Carl Fahringer, 1920. (inv. nr.110952)

Deze was in 1920 geschilderd  door de Oostenrijkse kunstenaar Carl Fahringer (1874-19512) , die de gouachetechniek bijzonder goed beheerste. Van Fahringer, die regelmatig in Nederland  en in Nederlands-Indië verbleef, bezit Archief Delft naast deze voorstelling van de schapenhandel ook een voorstelling van de bloemenmarkt  op de Wijnhaven.

 

De Weense Emil Rizek was een leerling van deze Fahringer en het is goed mogelijk dat zij samen Delft hebben aan gedaan.  Bekend is dat Rizek in de jaren twintig een reis maakte door Italië, Frankrijk, Duitsland en Nederland, en  zich na een verblijf in Nederlands-Indië rond 1933 voor een korte periode in Delft vestigde.

De gouache van de varkensmarkt is weliswaar niet gedateerd, maar het is zeer waarschijnlijk dat we het werk in die periode moeten plaatsen. Waar Fahringer had gekozen voor de handel in schapen op de Burgwal, schilderde Rizek vanuit een andere hoek juist de varkensmarkt.

Overkapping op de Burgwal. Fotograaf onbekend.
Overkapping op de Burgwal. Fotograaf onbekend. (inv. nr. 15074)

 

Verdwenen overkapping
Bijzonder aan beide werken is dat de overkapping die indertijd in de bocht op de Burgwal stond duidelijk zichtbaar is. Een dergelijke overkapping stond ook op de Beestenmarkt.

 

 

Kaart door Van Doorne van de Burgwal (detail)
Kaart door Van Doorne van de Burgwal (detail) Nrs. 13A en 14 betreffen de overkappingen.

 

De overkapping op de Burgwal had een zadeldak met rechte dakvlakken, die op de Beestenmarkt had een halfrond gebogen dak. Beide bouwsels zijn bekend van enkele zwart-witfoto’s in de collectie Beeld en Geluid en ook op de stadsplattegrond die Van Doorne in 1921 uitbracht, zijn beide weergegeven. 

Dat we nu van beide situaties, de markt in schapen en de handel in varkens , een  contemporaine  afbeelding in kleur hebben, en bovendien mét die overkapping erop, is bijzonder.  En dan ook nog van twee bevriende Weense schilders.

Veemarkt Burgwal Beestenmarkt
Tot de komst van de veemarkt op de Beestenmarkt, werd de handel in vee op verschillende plaatsen in de stad bedreven. 

Burgwal, Schapenbrug, Beestenmarkt.
Linksonder Burgwal en Schapenbrug, rechtsboven Beestenmarkt, rond 1700. (detail uit de Kaart Figuratief)

 Toen daar in 1595 een plein vrijkwam als gevolg van de afbraak van het klooster van de Minderbroeders verhuisde de beestenmarkt hierheen. Mogelijk vond al vroeg op de aangrenzende Burgwal handel in schapen plaats, gezien zich hier de Schapenbrug bevond, de vroegere brug over de later gedempte Burgwal in de bocht bij de Beestenmarkt.